Hà Nội thua Đà Nẵng: hơn người 72 phút, đội chủ nhà vẫn để đối thủ cầm 60% bóng

Phút 18, Hà Nội mất người. Phút 45+3, Hà Nội mất trận. Còn Đà Nẵng, trong 72 phút có thừa một cầu thủ trên sân, lại để đối phương cầm bóng khoảng 60% và tạo ra hàng loạt cơ hội nguy hiểm.

Tôi xem lại trận này bốn lần, băng qua cả những đoạn không bóng để nhìn cách hai đội đứng. Điều đập vào mắt tôi là một đội chủ nhà không biết dùng món quà quá lớn mà trọng tài trao cho họ. Ba điểm vẫn ở lại Hòa Xuân. Nhưng nếu Đà Nẵng không thắng nổi thế trận mười một đấu mười kiểu này, thì khi gặp Công An Hà Nội hay Thể Công ở đỉnh bảng, họ dựa vào đâu?

Tôi xem lại sáu trận gần nhất của Hà Nội mùa này, rồi dám nói điều mà phần lớn bình luận sau trận bỏ qua: thầy trò Harry Kewell thua vì hai pha bóng, không vì một hệ thống sai.

Bối cảnh thì ai cũng thấy. Vòng 5 V.League 1, Hà Nội vừa thắng hai trận liên tiếp và bay vào Hòa Xuân với tâm thế đội bóng đang lên. Đà Nẵng đứng dưới nhưng được chơi trên sân nhà. Đội khách mất người từ phút 18 sau một pha phạm lỗi phải nhận thẻ đỏ trực tiếp. Từ mốc đó đến hết trận là 72 phút bóng đá lệch quân, một khoảng thời gian dài hơn bất cứ hiệp phụ nào.

Kịch bản hiệp một gần như hoàn hảo cho đội khách cho đến phút 44. Văn Quyết, người vẫn là trạm trung chuyển duy nhất đủ tầm của Hà Nội, mở bóng cho Aymeric ở vị trí thuận lợi, nhưng pha dứt điểm cuối cùng không thắng được thủ môn. Một phút sau, Thành Chung khống chế hỏng ngay giữa sân. Saponjic đọc được tình huống, chạy chỗ sau lưng trung vệ, và phút 45+3 bóng vào lưới.

Người ta hay gọi đây là kiểu thua trong thế không thể thua. Tôi không thích cách gọi đó, vì nó che mất việc cần làm: tách xem sai lầm nằm ở hệ thống hay ở quyết định cá nhân.

Có một chi tiết trong bản ghi trận đấu mà tôi cho là quan trọng nhất, và nó hầu như không xuất hiện trong các bản tin: Đà Nẵng chơi hơn người 72 phút nhưng để Hà Nội cầm bóng khoảng 60% và tạo ra nhiều cơ hội nguy hiểm hơn. Đây là dữ kiện làm sập toàn bộ cách đọc thông thường về trận này.

Một đội hơn người ở đẳng cấp chuyên nghiệp phải làm được ba việc. Thứ nhất, luân chuyển bóng đủ nhanh để đối thủ mười người chạy theo và kiệt sức ở phút 70. Thứ hai, kéo giãn biên để tạo khoảng trống giữa hai tuyến của đối phương. Thứ ba, tổ chức vây ép liên tục để biến lợi thế số lượng thành lợi thế cơ hội. Trong 72 phút, tôi không thấy Đà Nẵng làm được việc nào trong ba việc đó một cách có hệ thống. Cái họ có là bóng dài, tranh chấp tay đôi và chờ sai lầm. Một bàn thắng đến đúng theo cách đó.

Phía bên kia, việc Hà Nội cầm bóng 60% với mười người là lời khen dành cho đội khách, đồng thời là lời buộc tội dành cho đội chủ nhà. Muốn cầm bóng khi thiếu người, bạn phải có cấu trúc thoát pressing và một người giữ nhịp đủ bình tĩnh. Hà Nội có cả hai, trong giới hạn của một đội hình thiếu người.

Nhưng trận đấu không được quyết định ở đó. Nó được quyết định ở phút 45+1, và đây là chỗ tôi muốn dừng lại lâu nhất.

Mười người, tỷ số 0-0, phút cuối hiệp một, bóng ở khu vực giữa sân. Hành vi tối ưu theo lý thuyết rủi ro là phá bóng dọc biên, giành quyền ném biên hoặc phạt góc xa, rồi đi vào phòng thay đồ với thế trận nguyên vẹn. Hà Nội chọn chơi bóng qua tuyến giữa. Thành Chung nhận bóng trong tư thế quay lưng, khống chế hỏng, và toàn bộ khoảng trống sau lưng mở ra. Chiếc xe buýt hai tầng hỏng phanh, nhưng hệ thống lái đã lệch trước đó. Ở đây, hệ thống lái lệch đúng một pha, và người bẻ lái là ban huấn luyện chứ không riêng cầu thủ.

Đà Nẵng thắng, nhưng tôi tìm thấy bốn khoảnh khắc Hà Nội suýt đổi đời trong trận này: pha phối hợp Văn Quyết - Aymeric ở phút 44, một tình huống đối mặt sau khi thoát pressing ở đầu hiệp hai, quả phạt chất lượng cao bị phung phí, và một pha bóng hai cuối trận mà hàng thủ chủ nhà chuyền bóng thẳng vào chân đối thủ. Bốn khoảnh khắc, không khoảnh khắc nào thành bàn. Đó là biên độ của một trận thua một bàn.

Bóng chết là biến số thứ hai bị cả hai bên bỏ phí. Đà Nẵng có quả đá phạt trực tiếp ngay trước vạch 16m50, bóng đập hàng rào. Hà Nội có một quả phạt thuận lợi ở phút 44, bóng đi không tới đích. Trong một trận mà cách biệt chỉ là một bàn, hiệu suất bóng chết chính là phần chênh lệch cuối cùng giữa hai đội.

Phần thay người cũng đáng nói. Phút 63, đang thua 0-1, Kewell đưa Hai Long vào thay Văn Quyết, một phép đổi người cùng vị trí và cùng chức năng sáng tạo. Không có tiền đạo thứ hai nào được tung vào, dù Văn Tùng đã có trên sân và dù đội bóng đang rất cần một pha đánh đầu trong vòng cấm. Tôi không đủ dữ liệu về danh sách dự bị để nói đây là giới hạn của Kewell hay giới hạn của chiều sâu đội hình. Nhưng đèn sân vận động tắt, câu chuyện của những cầu thủ trẻ mới bắt đầu sáng, và cách dùng người ở 27 phút cuối là thứ sẽ được nhắc lại nhiều lần nếu Hà Nội tiếp tục mất điểm kiểu này.

Còn một chi tiết nữa, không thể bỏ qua. Thẻ đỏ phút 18 và pha đánh nguội của Văn Tùng mà VAR không can thiệp cho thấy một đội bóng đang vận hành với mức rủi ro cảm xúc cao hơn bình thường. Kỷ luật, ở mùa giải này, đã trở thành một biến số chiến thuật chứ không còn là chuyện đạo đức. Mỗi tấm thẻ đỏ là một trận đấu bị bẻ cong.

Giờ đến phần tôi có thể sai.

Phe đối lập sẽ nói: hơn người mà thắng thì cứ thắng, ba điểm mới là tiền tệ, còn mẫu phân tích đẹp hay không đẹp là chuyện của người viết. Tôi đồng ý một nửa. Đà Nẵng đã làm đúng thứ duy nhất được tính điểm, và ở vòng 5, không ai nhớ ai cầm bóng nhiều hơn. Họ cũng có thể lập luận rằng chơi an toàn trong thế hơn người là lựa chọn có chủ đích, nhằm tránh phản công và bảo toàn thể lực cho lịch thi đấu dày.

Nhưng lập luận đó chỉ đứng vững nếu hàng thủ thật sự kiểm soát được trận đấu. Để đối thủ mười người cầm bóng 60% không phải là kiểm soát, mà là nhường thế trận và cầu nguyện. Với một đội đặt mục tiêu nhóm trên, đó là trần rất thấp. Và nếu Hà Nội chỉ để lộ vết nứt này một lần, tôi đã không viết. Tôi xem sáu trận, thấy mô-típ lặp lại ở cách đội bóng này quản lý những phút cuối hiệp.

Dự đoán có thể kiểm chứng: nếu Đà Nẵng giữ nguyên cách tiếp cận này, trong bốn vòng tới họ sẽ để đối thủ cầm bóng trên 55% ít nhất hai lần, và mất điểm ở một trong hai trận đó. Còn Hà Nội, nếu ban huấn luyện không sửa quy tắc chơi bóng ở phút cuối hiệp khi thiếu người, họ sẽ còn thua thêm một trận nữa theo đúng kịch bản này trước khi mùa giải sang trang.

Một đội thắng mà không thuyết phục, một đội thua mà không sụp đổ. Bảng xếp hạng sẽ ghi ba điểm cho Đà Nẵng và không ghi gì cho Hà Nội. Nhưng thứ tôi quan tâm là câu hỏi mà cả hai bên đều chưa trả lời được: khi lợi thế số lượng không còn là lợi thế, và khi bất lợi số lượng không còn là bất lợi, thì giá trị thật của một đội bóng nằm ở đâu?