Ba căn phòng ở Zurich, Jeddah và Washington: Cuộc chiến định giá 20 tỷ đô và giới hạn của quyền lực FIFA

Ba căn phòng, một đêm

Ngày 15 tháng 10, tại Zurich, một phòng họp trong trụ sở FIFA mở đèn từ sớm. Ở Jeddah, cách đó vài múi giờ, một chiếc điện thoại đăng lên Instagram một đoạn video ngắn, giọng đều đều, nói về “văn hóa đối thoại” và “niềm tin”. Ở Washington, một lá thư đã nằm trên bàn từ trước đó, ký bởi các thành viên đảng Dân chủ trong Ủy ban Tư pháp Hạ viện, gọi mức độ hợp tác của FIFA là “cực kỳ thiếu thỏa đáng”.

Ba căn phòng ấy không nói chuyện với nhau. Chúng chỉ cùng nói về một người: Gianni Infantino.

Tôi ngồi ở Busan, đọc ba nguồn tin trong cùng một buổi sáng, và thấy mình đã gặp khung cảnh này rồi. Năm 2026, cũng ở Zurich, cảnh sát Thụy Sĩ bước vào một khách sạn lúc rạng sáng, và bóng đá thế giới tỉnh dậy với một loạt cáo buộc hình sự. Khi đó tôi viết rất nhanh, rất to, và tôi đã đoán sai thời điểm sụp đổ. Người mất ghế không phải người bị dẫn đi đầu tiên. Bài học ấy tôi mang theo suốt mười năm, qua mỗi bản tin tôi đọc trên bàn làm việc nhìn ra cảng Busan.

Lần này câu chuyện lặp lại ở một tầng khác. Không có còng số tám. Chỉ có hợp đồng, định giá, và những lá thư đòi tài liệu.

Một cái xe thương mại, và một con số đang bị tranh chấp

Tháng 7, tờ The Times đưa tin FIFA đang nghiên cứu kế hoạch cho nhà đầu tư tư nhân góp vốn vào một “phương tiện thương mại” — một pháp nhân riêng sẽ vận hành World Cup và các giải đấu khác thuộc quyền FIFA. Cấu trúc này không hề mới trong tài chính doanh nghiệp. Người ta tách phần tài sản sinh lời tốt nhất ra khỏi thực thể mẹ, bán một phần cổ phần cho bên ngoài, rồi chia dòng tiền theo tỷ lệ đã thỏa thuận. Điều duy nhất khác biệt ở đây là tài sản bị tách ra không thuộc về một tập đoàn, mà thuộc về 211 liên đoàn thành viên.

Điều khiến câu chuyện nóng lên là con số. UEFA, trong các hồ sơ nộp tại tòa án liên bang Mỹ, cho rằng phương tiện ấy bị định giá thấp ở mức 20 tỷ đô la. Tôi phải nói rõ ngay từ đây: đây là cáo buộc nằm trong văn bản pháp lý của một bên tranh chấp, không phải kết quả thẩm định độc lập. Không có báo cáo kiểm toán nào được công bố để đối chiếu. Không có bên thứ ba nào xác nhận. Và FIFA gọi toàn bộ câu chuyện là một chiến dịch bôi nhọ.

Tôi làm nghề này đủ lâu để phân biệt hai loại con số: loại có thể kiểm chứng và loại đang được hai bên kéo về phía mình. Doanh thu chu kỳ bốn năm của FIFA thường được nhắc trong khoảng 7 đến 11 tỷ đô la, tùy cách hạch toán và tùy nguồn — và chính tôi chưa từng cầm trên tay một bản báo cáo thường niên đủ chi tiết để khẳng định dứt khoát. Nếu một tài sản được treo giá 20 tỷ mà dòng tiền của nó gắn với một giải đấu bốn năm một lần, thì phép nhân phải cực kỳ hào phóng mới ra được con số đó. Hoặc ngược lại, phép nhân phải cực kỳ dè dặt mới ra được con số đó — và chính xác thì đó là điều UEFA muốn nói.

Rủi ro định giá không nằm ở việc bán sai giá. Nó nằm ở việc bán một tài sản chung với giá thấp cho một nhóm nhỏ, trong khi người trả giá cao nhất trong lịch sử là các liên đoàn thành viên.

Hãy hình dung cơ chế bằng một phép so sánh quen thuộc với người hâm mộ bóng đá. Một câu lạc bộ bán 30% cổ phần cho quỹ đầu tư với giá 200 triệu, trong khi định giá thị trường của câu lạc bộ là một tỷ. Cổ động viên sẽ gọi đó là gì? Họ sẽ gọi đó là một món hời cho người mua, và là một sự phản bội với người bán. Trong trường hợp FIFA, “người bán” là các liên đoàn thành viên — trong đó có những liên đoàn mà ngân sách hoạt động hằng năm còn không đủ trả tiền thuê sân tập cho đội tuyển nữ.

Có một chi tiết cấu trúc mà tôi để ý và không thấy được nhắc nhiều. Nếu đây thực sự là một pháp nhân mục đích đặc biệt nắm quyền vận hành World Cup, thì một phần giá trị của World Cup đang bị chuyển dịch từ khối tài sản chung sang một dòng tiền tư nhân có thể bán lại, thế chấp, hoặc chuyển nhượng. Đó là lý do vì sao định giá không phải một chi tiết kỹ thuật. Nó là toàn bộ câu chuyện.

Và đó cũng là lý do vì sao việc không công bố tài liệu lại nghiêm trọng hơn mọi cáo buộc cụ thể. Thiếu tài liệu thì không ai định giá được. Không ai định giá được thì không ai phản bác được. Không ai phản bác được thì cuộc tranh luận không bao giờ kết thúc — nó chỉ đổi người nói.

Tại sao đòn pháp lý lại đi vòng qua nước Mỹ

Có một câu hỏi mà tôi tự hỏi suốt mấy tuần: tại sao UEFA lại nộp hồ sơ tại tòa án liên bang Mỹ, thay vì theo đuổi con đường Thụy Sĩ — nơi FIFA đặt trụ sở, nơi luật pháp địa phương có thẩm quyền trực tiếp nhất?

Tôi không dám chắc. Đây là suy đoán của tôi, và tôi ghi rõ nó là suy đoán. Có hai khả năng. Thứ nhất, một phần tài liệu hoặc một phần thỏa thuận có gốc Mỹ — do pháp nhân Mỹ nắm giữ, ký kết, hoặc lưu trữ. Thứ hai, cơ chế buộc công bố tài liệu theo thủ tục liên bang Mỹ có sức ép thực tế lớn hơn, và quan trọng hơn, nó tạo ra một hồ sơ công khai mà báo chí có thể bám vào.

Nhưng phần tinh tế nhất của chiến lược này nằm ở bước thứ hai, và tôi tin đây là điểm nhiều người bỏ qua. Hồ sơ tại Mỹ không phải là đích đến. Nó là bàn đạp. Mục tiêu cuối cùng có thể là một đơn khiếu nại hình sự tại Thụy Sĩ, nơi FIFA là một hiệp hội đăng ký theo luật Thụy Sĩ.

Nếu định giá thấp được chứng minh và được luật hóa thành hành vi quản lý sai trái hoặc vi phạm nghĩa vụ tín thác, thì hệ quả không còn là một cuộc tranh luận truyền thông. Nó là trách nhiệm pháp lý cá nhân ở cấp lãnh đạo. Đó là một đòn hai tầng được thiết kế rất kỹ: tầng một tạo bằng chứng, tầng hai tạo rủi ro.

Ngược lại, nếu cáo buộc thất bại, vị thế của Infantino được củng cố và cách gọi “chiến dịch bôi nhọ” trở thành sự thật được kiểm chứng. Khoảng cách giữa hai kết cục ấy rộng đến mức tôi không thể đứng về bên nào chỉ bằng những gì đang có. Biên độ kết quả quá lớn. Khi biên độ lớn như vậy, người viết khôn ngoan không nên hét to.

Số học của những lá phiếu, và một sự thật ít được nói ra

Giới truyền thông châu Âu đang tường thuật câu chuyện này như một cuộc chiến giữa sự minh bạch và quyền lực. Khung kể ấy đúng về mặt đạo đức và sai về mặt số học.

Hãy đếm. Liên đoàn bóng đá Ả Rập Xê Út đã nổi lên như một đồng minh then chốt của Infantino. Qatar cũng được nhắc đến như một bên ủng hộ. Với hệ thống bỏ phiếu theo liên đoàn châu lục trong các kỳ đại hội FIFA, một khối Ả Rập — châu Á — châu Phi được tổ chức tốt có trọng lượng lớn hơn một châu Âu đông người nhưng chia rẽ.

UEFA đã tuyên bố sẽ tìm kiếm một ứng cử viên đủ tầm để thách thức Infantino trong cuộc bầu cử năm sau. Tôi đọc kỹ câu đó. Và tôi nhận ra rằng tuyên bố ấy chứa đựng một sự thật không được nói ra: họ không có ứng cử viên.

Nếu đã có, người ta đã nêu tên. Chiến lược gia của một liên đoàn lớn không đợi đến hạn chót để giấu bài. Hạn chót nộp ứng cử viên là ngày 18 tháng 11. Ngày 15 tháng 10 là cuộc họp Hội đồng FIFA tại Zurich. Giữa hai mốc ấy chỉ có một tháng, và trong vòng một tháng, một liên đoàn chưa nêu tên ứng cử viên sẽ không đột nhiên sản sinh ra một nhân vật đủ tầm quốc tế.

Đây là chỗ tôi phải khen ngợi sự kiên nhẫn của Infantino. Ông ấy đang tìm nhiệm kỳ thứ tư. Ông ấy kiểm soát quy trình ứng cử, kiểm soát Hội đồng, và có quan hệ được xây dựng trong hơn một thập kỷ. Áp lực đến từ châu Âu, nhưng lá phiếu đến từ khắp nơi. Ràng buộc thật sự của cuộc bầu cử này không phải là sự bất mãn — mà là sự sẵn có của một cái tên.

Tôi đã thấy điều này một lần rồi. Năm 2026, tất cả đều tin rằng ghế chủ tịch sẽ trống trong vài tuần. Nó trống sau bốn năm. Sự bất mãn là một cảm xúc. Ghế là một thủ tục.

Người phụ nữ ngồi cùng bàn

Debbie Hewitt là chủ tịch Liên đoàn bóng đá Anh, đồng thời là phó chủ tịch FIFA, đồng thời là thành viên Hội đồng FIFA. Bà đã ký một lá thư yêu cầu công bố tài liệu, và theo thông tin ban đầu, bà dự định đối chất trực tiếp tại cuộc họp Hội đồng.

Tôi muốn dành một đoạn cho nhân vật này, vì báo chí châu Âu đang đối xử với bà như một lá chắn đạo đức, trong khi tôi thấy bà đang ở trong thế kẹt khó nhất trong toàn bộ câu chuyện.

Bà yêu cầu tài liệu từ chính người mà bà ngồi cùng bàn, trong một hội đồng mà bà là thành viên, với tư cách phó chủ tịch. Mỗi bước bà đi đều có thể bị đọc là một hành động của nước Anh thay vì một hành động của Hội đồng. Và nếu cuộc bầu cử diễn ra mà không có ứng cử viên thay thế, bà vẫn phải làm việc với Infantino trong bốn năm tiếp theo. Trong chính trị thể thao, người đứng lên phản đối muộn là người trả giá đắt nhất — bà đang đứng lên khi chưa có ai đứng cạnh.

Với một người Anh sinh ra ở Anh, sống ở Hàn Quốc, và viết cho độc giả Hàn Quốc như tôi, cấu trúc quyền lực ấy quen đến đau lòng. Trong một hệ thống, sức mạnh thật của một người không nằm ở chiếc ghế họ ngồi, mà ở việc có bao nhiêu người sẵn sàng đứng lên cùng lúc với họ. Bà Hewitt ngồi rất cao. Nhưng quanh bà, mọi người đang tính toán.

Khi quốc hội một nước bước vào phòng họp bóng đá

Các thành viên đảng Dân chủ trong Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ đã gọi mức độ hợp tác của FIFA là “cực kỳ thiếu thỏa đáng”. FIFA trả lời rằng các cuộc trao đổi mang tính xây dựng.

Đây là điểm tôi cho là bước ngoặt mang tính tiền lệ lớn hơn cả vụ định giá, và ít được phân tích hơn cả. Một cơ quan lập pháp của một quốc gia có chủ quyền đang đưa ngọn đèn của mình vào bên trong bộ máy quản trị của môn thể thao được gọi là toàn cầu nhất hành tinh. Trước đây, các cuộc điều tra liên quan đến FIFA gần như luôn được dẫn dắt bởi cơ quan tư pháp — Bộ Tư pháp Mỹ, cảnh sát Thụy Sĩ. Một cuộc điều tra nghị viện có bản chất khác: nó không cần bản án. Nó cần một phiên điều trần.

Và một phiên điều trần thì có thể được tổ chức nhiều lần, vào nhiều năm, mỗi lần lại có ống kính.

Tôi tự hỏi liệu FIFA có đang đánh giá đúng loại rủi ro này hay không. Rủi ro tư pháp có điểm kết thúc. Rủi ro chính trị thì mở. Nếu bóng đá trở thành một chủ đề trong các chu kỳ bầu cử ở những quốc gia lớn, thì bất kỳ tổ chức nào cũng sẽ phải trả giá bằng nhịp chính trị của người khác, không phải nhịp của chính mình.

Tôi đã viết một lần, vào tháng 3 năm 2026, dòng chữ “Hủy mùa giải đi” khi bóng đá dừng lại vì đại dịch. Tôi tin vào điều đó lúc ấy, và tôi đã xóa nó sau đó, không phải vì tôi hết tin, mà vì tôi nhận ra cảm xúc của mình không phải là thước đo của sự thật. Có những người vẫn chạy hết mình trên sân cỏ trống. Điều đó kéo tôi trở lại với một nguyên tắc: khi không biết chắc, hãy nói rằng mình không biết chắc.

Với tình huống này, tôi không biết chắc liệu cuộc điều tra nghị viện có dẫn tới điều gì cụ thể hay không. Nhưng tôi biết chắc nó không biến mất. Và trong quản trị, những thứ không biến mất mới là thứ đáng lo.

Cậu bé Balogun và cấu trúc của một cáo buộc theo mẫu

Trong danh sách các vấn đề được nêu, có một mục trông lạc lõng: cách FIFA xử lý vụ Folarin Balogun.

Với người không theo dõi, Balogun là một tiền đạo sinh ra ở New York, trưởng thành trong bóng đá Anh, và từng chuyển đổi tư cách thi đấu quốc tế. Những vụ như thế thuộc nhóm hồ sơ hành chính: điều kiện, giấy tờ, thời điểm, thẩm quyền ra quyết định. Không có bóng lăn. Chỉ có quy trình.

Tại sao nó lại được đặt cạnh câu chuyện 20 tỷ đô?

Bởi vì các bên đang xây dựng một hồ sơ về mẫu hành vi, chứ không phải về một sự kiện đơn lẻ. Đây là kỹ thuật quen thuộc trong điều tra: mỗi sự việc riêng lẻ đều có thể giải thích được, nhưng một chuỗi sự việc cùng chỉ về một thói quen thì khó giải thích hơn nhiều. Một cáo buộc đơn lẻ là một vụ án. Một chuỗi cáo buộc ở nhiều lĩnh vực khác nhau là một khuôn mẫu — và khuôn mẫu gây sát thương lớn hơn nhiều so với bất kỳ sự kiện nào cấu thành nó.

Tôi không có đủ thông tin để đánh giá vụ Balogun đúng hay sai. Tôi ghi rõ như vậy. Nhưng tôi hiểu logic của người đưa nó vào hồ sơ. Nếu bạn muốn chứng minh một tổ chức có vấn đề về tính minh bạch trong việc định giá 20 tỷ đô, bạn phải chỉ ra rằng nó cũng thiếu minh bạch ở những chỗ nhỏ hơn. Nhỏ nhất. Như một hồ sơ tư cách cầu thủ.

Đó là cách các cuộc điều tra lớn được dựng lên. Không phải bằng một cú đánh, mà bằng một bức tranh.

Tôi có thể sai ở đâu: Infantino đang mạnh lên, không phải yếu đi

Đến đây tôi phải nói điều mà cộng đồng bóng đá châu Âu không muốn nghe.

Tôi cho rằng áp lực hiện tại đang củng cố Infantino trong ngắn hạn, chứ không làm ông ấy suy yếu. Tôi sẽ đưa ra ba lý do, và sau đó tôi sẽ tự phản bác chính mình.

Lý do thứ nhất là sự hội tụ. Ba mặt trận — pháp lý, thể chế, lập pháp — không cùng một nhịp. Tòa án Mỹ đi theo tố tụng. Hội đồng FIFA đi theo lịch họp. Quốc hội Mỹ đi theo chu kỳ chính trị của nước họ. Ba tốc độ khác nhau nghĩa là ba lần chịu áp lực rời rạc, mỗi lần có thể bị cô lập và xử lý riêng. Nếu chúng trùng nhịp, đó là một cuộc khủng hoảng. Ở ba nhịp khác nhau, đó là một chuỗi phiền phức.

Lý do thứ hai là người đưa tin. Cuộc khủng hoảng này không có gương mặt của người phản kháng. UEFA là một tổ chức, không phải một nhân vật. Liên đoàn bóng đá Anh là một tổ chức. Một cuộc chiến chống lại một con người cần một con người. Bóng đá thế giới đã bầu chống lại các tổ chức trước đây, và các tổ chức thắng, vì không ai bỏ phiếu cho một hội đồng quản trị.

Lý do thứ ba là chính cam kết cải cách. “Tôi cam kết làm điều đúng đắn” là một câu có thể chứa tất cả mọi thứ. Cam kết tiến hành một cuộc rà soát quản trị độc lập nghe rất chắc chắn cho đến khi bạn hỏi ai rà soát, và họ được tiếp cận những gì. Trong kinh nghiệm của tôi với các tổ chức lớn, một cuộc rà soát được công bố ngay sau khi đòn pháp lý giáng xuống thường có hai chức năng: tìm ra sự thật, hoặc kiểm soát câu chuyện trước khi người khác tìm ra sự thật.

Và giờ là phần tôi tự phản bác.

Tôi có thể sai ở điểm quan trọng nhất: tôi đang đánh giá thấp tốc độ. Rủi ro hình sự tại Thụy Sĩ không theo nhịp gì cả. Nếu một đơn khiếu nại hình sự được nộp và được thụ lý, toàn bộ phép toán chính trị bị đảo ngược trong vài tuần, vì lúc đó các liên đoàn thành viên đang bảo vệ một người có thể bị truy tố, chứ không phải một người đang bị chỉ trích. Đó là hai trạng thái hoàn toàn khác nhau.

Tôi cũng có thể sai về ứng cử viên. Tôi nói rằng UEFA không có ai, nhưng tôi chỉ đọc được những gì công khai. Một cái tên có thể đang được chuẩn bị trong im lặng, và với tôi, đó là biến số duy nhất thực sự có thể thay đổi kết cục. Còn tài liệu thì có thể hoặc không thể được công bố. Nhưng một ứng cử viên đủ tầm thì tồn tại hoặc không tồn tại, và sự tồn tại ấy là nhị phân.

Tôi cũng có thể đang mắc bẫy quen thuộc của người viết ở tuổi 56: nhìn thấy chu kỳ ở khắp nơi và mặc định rằng lịch sử sẽ lặp lại vì nó đã lặp lại một lần trước mắt mình. Tôi từng nghĩ mình đã khóc cho sự bất tử của bóng đá trong một quán cà phê ở Busan khi Hàn Quốc hạ Đức, và tôi đã viết rằng bóng đá có thể chết. Nó không chết. Nó chỉ đổi hình dạng. Có lẽ FIFA cũng vậy.

Số phận của một tổ chức không do các cuộc họp của nó quyết định, mà do nhịp điệu của những người chống lại nó.

Điều tôi sẽ theo dõi, và điều tôi dám đoán

Tôi không viết để được đồng tình. Tôi viết để đánh thức một câu hỏi đang ngủ quên: nếu một tài sản của tất cả mọi người được định giá sau cánh cửa đóng, thì định giá đúng hay sai không còn là vấn đề kế toán nữa. Nó là vấn đề ai được quyền quyết định giá trị của thứ thuộc về số đông.

Tôi đoán rằng trước ngày 18 tháng 11, sẽ không có kết luận pháp lý nào. Tôi đoán kế hoạch đầu tư tư nhân sẽ bị đóng băng, bất kể kết cục cuộc điều tra, vì không nhà đầu tư nào rót vốn vào một tài sản đang bị tranh chấp định giá trước tòa. Và tôi đoán rằng nếu không có một cái tên đủ tầm xuất hiện trước hạn chót, Infantino sẽ ra tranh cử nhiệm kỳ thứ tư.

Con số tôi sẽ đếm không phải 20 tỷ đô. Tôi sẽ đếm số liên đoàn sẵn sàng ký tên đề cử. Vì trong môn thể thao này, số phiếu mới là con số duy nhất không thể bị bôi nhọ.

Tôi viết ngược chiều gió, nhưng lòng tôi không bao giờ ngược với bóng đá. Kể cả khi bóng đá đang được bán, từng phần một, trong một căn phòng không cửa sổ.